آسیب­شناسی سازمانی، فرایند استفاده از مفاهیم و روش­های علوم رفتاری، به منظور تعریف و توصیف وضع موجود سازمان­ها و یافتن راههایی برای افزایش اثربخشی آنها می­باشد. آسیب­شناسی بر پایه اطلاعات جهت تجزیه و تحلیل و شناخت دقیق­تر ساختار، تعاملات، رویه عمل­ها و روش­ها، سبک­های مدیریتی و سایر عناصر سیستم لازم و ضروری است. به عبارتی، آسیب­شناسی، تشخیص مسألهو کانون علمی آن جهت تعیین اقدامات لازم به منظور بهسازی عملکرد سازمانی امری است پایه­ای و اساسی. آسیب­شناسی نیازمند نگرشی سیستماتیک و منظم به کل فرایند است و هدف آن تشخیص ماهیت و نوع مسألهای است که بروز نموده، نیاز به حل دارد. در واقع هدف از آسیب شناسی سازمانی ایجاد چهارچوبی است که بتواند برای افزایش تلاش ها در جهت برقراری سلامت سازمانی، ایجاد انگیزه نماید. به عبارت دیگر آسیب شناسی فرایندی است نظام­مند از جمع آوری داده­ها به منظور تعامل اثربخش و سودمند در راستای حل مشکلات، چالش ها، فشارها و محدودیت های محیطی در سازمان. آسیب شناسی با مشاهده عوارض آسیب آغاز می شود. در مورد منابع انسانی عوارض آسیب به طرق گوناگونی بروز می کنند که به آن مسائل رفتاری لقب داده­اند. مسأله امری است که موجب اختلال در هدفگذاری، حرکت به جهت هدف و دستیابی به هدف می شود. مسألهمی تواند به صورت فرایندی حتی به صورت چرخه ای ظهور کرده یا بطور غیر مستقیم در سیستم مورد مطالعه با شدت و ضعف گوناگون اثر بگذارد. لذا آنچه در مسأله شناسی منابع انسانی از اهمیت خاصی برخوردار است، تشخیص صحیح بیماری است. بنابراین در مورد سازمان های ایران، مدیران آسیب شناس و مدیران رائه کننده راه حل از هم منفک شده اند و اکثرا روابط اندکی میان آنها برقرار است. این گونه ارتباطات اندک توانایی لازم را جهت عیب یابی گروه های انسانی ندارند. آنچه آسیب شناسی منابع انسانی به آن دست می یابد، حجم قابل توجهی از اطلاعات است که ماحصل ارتباطات افقی، عمودی و مورب بوده و از سیستم بازخورد بهره می جویند. آسیب شناسان با تجزیه و تحلیل این اطلاعات و با توجه به اهداف سازمان، از طریق روابط منطقی موجود و آن روابطی که باید برقرار باشد، به علل آسیب واقف می شوند.

نکته ای که حائز اهمیت است این است که استفاده از مدل های موجود در آسیب شناسی سازمانی در رابطه با فعالیت های آموزش و بهساز نیازمند دقت و اثربخشی مدل ها است. بنابراین استفاده کورکورانه از مدل های آسیب شناسی نه تنها به شناسایی اسیب ها منتج نمی شود، بلکه فعالین آموزش سازمانی را دچار اشتباه نیز می کند.

در یکی از پروژه های گروه مشاوران آموزش و بهسازی، کلیه فعالیت های مرتبط آموزش و بهسازی یکی از ثنایع سازمان هوا فضا مورد آسیب شناسی قرار گرفت. نکته حائز اهمیت در این زمینه، ارائه مدلی جدید در آسیب شناسی آموزشی است. چا که در این مطالعه که حدود 6 ماه به طول انجامید، ابتدا کلیه پژوهش های صورت گرفت در زمینه آسیب شناسی فرایند آموزش سازمانی مطالعه شد (حدود 80 منبع) و آسیب های اشاره شده در این پژوهش ها مقوله بندی و بر حسب فراوانی آن ها اولویت بندی شد. در مرحله دوم بر اساس آسیب جمع آوری شده در مرحله تحلیل اسناد، مصاحبه های نیمه ساختاریافته ای با مدیران ارشد سازمان صورت گرفت و آسیب های بومی آن سازمان بدست آمد. در نهایت در مرحله نهایی، بر اساس آسیب های اشاره شده در مصاحبه ها، پرسشنامه ای طراحی شده و دیدگاه کارکنان و مدیران سازمان مورد بررسی قرار گرفت. بدین گون آسیب ها شناسایی و اولیت بندی گردید.